به گزارش مشرق، «آمریکا حتماً ورشکست می‌شود؛ بدهی عمومی با سرعتی دیوانه‌وار در حال افزایش است و تنها ناجی، هوش مصنوعی است.» این جمله تنها یکی از هشدارهای پرسر و صدایی است که ایلان ماسک، میلیاردر آمریکایی، مدیرعامل تسلا و وزیر پیشین در دولت دونالد ترامپ، بار دیگر مطرح کرده است.

ماسک سه روز پیش هشدار داد که آمریکا در مسیر یک فاجعه مالی حتمی قرار دارد؛ مگر آنکه فناوری‌های هوش مصنوعی و رباتیک بتوانند تحولی بنیادین در ساختار اقتصاد آمریکا ایجاد کرده و بار سنگین بدهی‌ها را کاهش دهند.

بدهی عمومی آمریکا؛ بمب ساعتی اقتصاد جهانی

ایلان ماسک پیش‌تر نیز بارها نسبت به نزدیک شدن آمریکا به ورشکستگی هشدار داده بود. او معتقد است کشوری که بزرگ‌ترین اقتصاد جهان را در اختیار دارد، به‌دلیل انباشت بی‌سابقه بدهی‌ها، با سرعت به سمت ناتوانی واقعی در ایفای تعهدات مالی خود حرکت می‌کند.

یکی از معروف‌ترین این هشدارها به فوریه ۲۰۲۵ بازمی‌گردد؛ زمانی که ماسک در دوره تصدی وزارت «بهره‌وری و کارآمدی دولت» اعلام کرد که آمریکا بدون اعمال کاهش‌های جدی در بودجه عمومی، قطعاً ورشکست خواهد شد.

این هفته نیز او با صراحت بیشتری سخن گفت و اعلام کرد که هزینه پرداخت بهره بدهی عمومی آمریکا از بودجه نظامی این کشور پیشی گرفته است. به گفته ماسک، تنها هزینه خدمات بدهی سالانه آمریکا به حدود یک تریلیون دلار رسیده؛ رقمی که از بودجه فعلی ارتش آمریکا بیشتر است. این در حالی است که دونالد ترامپ وعده داده بود بودجه نظامی را به ۱.۵ تریلیون دلار افزایش دهد.

وقتی بهره بدهی از هزینه‌های اجتماعی جلو می‌زند

نکته نگران‌کننده‌تر برای افکار عمومی آمریکا آنجاست که ماسک تأکید می‌کند هزینه خدمات بدهی، حتی از مخارج برنامه‌های اجتماعی کلیدی مانند «مدیکر» (برنامه بیمه درمانی سالمندان آمریکا) نیز فراتر رفته است. به بیان ساده‌تر، دولت آمریکا امروز بیش از آنکه برای سلامت سالمندان هزینه کند، برای پرداخت سود بدهی‌های گذشته خود پول می‌پردازد.

پیش‌بینی‌هایی که بی‌سابقه نیستند، اما جدی‌تر شده‌اند

البته ماسک اولین فردی نیست که از ورشکستگی آمریکا سخن می‌گوید. در دهه‌های گذشته نیز اقتصاددانان متعددی نسبت به ناتوانی آمریکا در بازپرداخت بدهی‌هایش هشدار داده بودند. این پیش‌بینی‌ها معمولاً در قالب بحران‌های مالی شدید خود را نشان داد؛ از جمله بحران مالی بزرگ سال ۲۰۰۸. با این حال، هشدارهای جدید بر پایه شاخص‌هایی جدی‌تر بنا شده‌اند.

بر اساس آخرین آمارها، بدهی عمومی آمریکا از ۳۸.۵ تریلیون دلار عبور کرده و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی به بیش از ۱۲۴ درصد رسیده است؛ سطحی که برای یک اقتصاد پیشرفته بسیار خطرناک تلقی می‌شود.

نشانه‌های بحران؛ از تعطیلی دولت تا ورشکستگی بانک‌ها

مشکلات اقتصاد آمریکا تنها به بدهی ختم نمی‌شود. این بدهی‌های عظیم بارها موجب تعطیلی موقت دولت فدرال شده‌اند. افزون بر آن، طی روزهای اخیر، نظام بانکی آمریکا نیز نشانه‌هایی از شکنندگی نشان داده است. در سال ۲۰۲۶، نخستین مورد ورشکستگی بانکی ثبت شد؛ زمانی که «مؤسسه فدرال بیمه سپرده‌ها» (FDIC) دستور تعطیلی بانک Metropolitan Capital Bank & Trust را صادر کرد.

از سوی دیگر، آمار ورشکستگی شرکت‌ها نیز نگران‌کننده است. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۷۱۷ شرکت آمریکایی طی ۱۱ ماه اعلام ورشکستگی کردند؛ رقمی که بالاترین سطح در ۱۵ سال گذشته محسوب می‌شود و نسبت به سال ۲۰۲۴، ۱۴ درصد افزایش داشته است. این روند به از دست رفتن حدود ۷۰ هزار شغل منجر شده است.

دشمنی جهانی با آمریکا؛ ضربه‌ای فراتر از اعداد اقتصادی

اما به باور نویسندگان و تحلیلگران، بزرگ‌ترین تهدید متوجه اقتصاد آمریکا، فضای روبه‌گسترش دشمنی جهانی علیه این کشور است. سیاست‌های تهاجمی و خشن دولت ترامپ، ورود به جنگ‌های تجاری و افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، سطح نااطمینانی اقتصادی را به‌شدت بالا برده است.

این سیاست‌ها موجب شده بسیاری از کشورها به‌سمت کاهش وابستگی به آمریکا حرکت کنند؛ از جمله افزایش ذخایر طلا توسط بانک‌های مرکزی جهان، کاهش سهم دلار در ذخایر ارزی، افت ارزش دلار در برابر ارزهای اصلی، و گسترش تجارت با ارزهای محلی.

آیا پیش‌بینی ورشکستگی این بار محقق می‌شود؟

در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران معتقدند پیش‌بینی ایلان ماسک و دیگر بدبینان اقتصادی ممکن است این بار زودتر از آنچه تصور می‌شد به واقعیت تبدیل شود. مگر آنکه ایالات متحده به‌سرعت مسیر خود را تغییر دهد، از سیاست‌های سلطه‌جویانه فاصله بگیرد و به اصلاحات عمیق اقتصادی تن دهد؛ اصلاحاتی که بدون آن‌ها، بزرگ‌ترین اقتصاد جهان ممکن است طی سال‌های آینده با بحرانی تاریخی روبه‌رو شود.