به گزارش مشرق، جمعهشب گذشته شبکه خبری بلومبرگ خبری را بدین شرح منتشر کرد: «نخستوزیر رژیم صهیونیستی که در حال تدوین راهبردش در قبال ایران در دوران ریاستجمهوری «دونالد ترامپ» است به دنبال اقناع وی برای عدم ابطال توافق هستهای ایران و گروه 1+5 (برجام) است.»
بر اساس گزارش فوق، یک مقام اسرائیلی به بلومبرگ گفت انتظار میرود نتانیاهو بدون پیشنهاد برای لغو «برجام» از ترامپ بخواهد رویکرد سختگیرانهتری علیه برنامه هستهای ایران اتخاذ کرده و تلاشهای هماهنگتری برای مهار سیاستهای تهران در منطقه راهاندازی کند. این در حالیست که شهریور ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب آمریکا که هنوز در رقابتهای انتخاباتی با هیلاری کلینتون بهسر میبرد، اظهار داشته بود: «اگر رئیسجمهور نشوم، برجام اسرائیل را نابود میکند.»
مقام مورد استناد «بلومبرگ» همچنین مدعی شده، چنین رویکردی احتمالاً وضع تحریمهای شدیدتر علیه برنامه موشکی ایران و تلاشهای بیشتری برای مقابله با سیاستهای ایران در سوریه را شامل خواهد شد.
اگر اندکی به عقب بازگردیم، در داخل ایران صحبتهای دیگری در خصوص برجام و رژیم صهیونیستی مطرح بود. همین مهر ماه گذشته، مجید انصاری، معاون رئیس دولت یازدهم اظهار داشت: هر روز وقتی به دکه روزنامه فروشی ها نگاه میکنیم چند روزنامه مینویسند «دولتتان تمام»، «مجلستان تمام»، برجامتان «هیچ» و ... . اینها را شبانه روز منافقین هم میگویند! چرا نادانسته بلندگوی رژیم صهیونیستی و رسانههای امپریالیستی و منافقین میشوند؟» وی به این ترتیب، منتقدین برجام را بلندگوی صهیونیستها خواند!
حسین موسویان، مذاکرهکننده اسبق هستهای و از تئوریسینهای خارجنشین برجام نیز، در یادداشتی در روزنامه هافینگتونپست، اسرائیل را برنده شکست برجام دانست. اردیبهشتماه 95، اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیسجمهور اسبق و از حامیان جدی دولت یازدهم، با بیان اینکه «اگر فهرست دستاوردهای برجام را دولت منتشر کند، مخالفان باید در جمع خانواده های به خاطر دروغهایی که در اظهار نظرها داشتند، شرمنده شوند»؛ اظهار داشت که صهیونیستها و حامیان آنان مخالف برجام هستند! وی تصریح کرد: «ما که نباید با آنها هم صدا شویم.» رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در مرداد ماه گذشته نیز نگاه مخالفان صاحب را نمونه روشن از کارشکنی و بهانهگیری دانست و گفت: «آنها ابایی نداشتند و ندارند که در مخالفت با توافقات هستهای با صهیونیستها هم نوا شوند.» وی پیشتر هم گفته بود: «جز رژیم صهیونیستی که توافق هستهای آمریکا و غرب با ایران را برای حیات سیاسی خود خطرناک میداند و میترسد، هیچکس از این توافق ناراحت نیست.»
اما مسعود پزشکیان، کسی که اکنون نایب رئیس مجلس شورای اسلامی است، در فروردینماه سال جاری اظهار داشت: «در انتخاباتی که گذشت مشاهده شد وقتی حامیان دولت یا اصلاح طلبان مسئلهای را عنوان میکردند فقط کافی بود این موضوع از سوی آمریکا نیز عنوان میشد تا منتقدان لب به اعتراض باز کنند که شما در راستای اهداف آمریکا حرکت میکنید؛ با این تفسیر آیا نمیتوان مدعی شد مخالفانی که امروز دم از توقف برجام و پاره شدن توافقنامه میزنند با آمریکا و اسرائیل که آنها نیز خواهان این موضوع هستند همسو شدهاند.»
روزنامه شرق در مرداد 95 و در شماره 2640 خود به نقل از یک کارشناس مدعی شد: «حملات فرصتطلبانه و کاسبکارانه به برجام از سوی برخی محافل و جریانهای شناختهشده خاص که اگر درد منافع ملی داشتند باید به اجرائیشدن برجام و مطالبهگری از طرفهای خارجی میپرداختند، همهوهمه در کندی برجام مؤثر بوده است. آنها آب به آسیاب همان کشورهای غربی، اسرائیل و عربستان میریزند که ازقضا آنها را دشمن میدانند!»
اردیبهشت 95، محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت، اظهار داشت: «قصد تخریب و توهین به کسانی که در برجام ایجاد تشکیک میکنند را ندارم، اما این افراد در همان صفی قرار گرفتند که تندروهای آمریکا و اسرائیل ایستادهاند و با همان نگاه به برجام نگاه میکنند.» از آنجا که نوبخت سخنگوی رسمی دولت است، بنابراین همخطی منتقدین برجام با تندروهای آمریکایی و اسرائیلی را باید موضع رسمی دولت یازدهم دانست.
از این دست سوابق کم نیستند. موافقان توافق هسته ای وین در داخل کشور برای بسیج افکار عمومی پشت این توافق، تبلیغات گستردهای را آغاز کرده بودند که البته هرچه میگذرد، آن تبلیغات به قول «جان مرشایمر» استاد روابط بینالملل دانشگاه شیکاگو، بیشتر Backfire میکنند و تبلیغکنندگان را در موضع ضعف قرار میدهند.
تبلیغات مزبور تا جایی پیش رفت که حتی حل مشکلی نظیر «آب خوردن» به توافق هستهای ربط داده شد. این طیف گسترده از تبلیغات ناروا در خصوص نتایج برجام، اکنون نوعی از سرخوردگی را نسبت به آن جامعه ایجاد کرده است که مسئولین دولتی دارای دسترسیهای ویژه بهنظرسنجیهای خاص، خود بهتر معنای این سرخوردگی را درک میکنند، حتی اگر در ملاءعام انکار کنند.
از سوی دیگر، منفوریت اسرائیل در افکار عمومی ایران باعث شده بود حامیان سینهچاک توافق ژنو و سپس توافق وین، مخالفت کابینه رژیم صهیونیستی با توافق هستهای و انتقادات به این توافق در داخل ایران را یکسان جلوه داده و بهنوعی دست به فرار به جلو در افکار عمومی بزنند. اکنون خبری که بلومبرگ منتشر کرده است، نشان میدهد واقعیت بهگونهای دیگر بوده است. البته اصحاب دولت یازدهم میتوانند بار دیگر مدعی شوند که اخبار رسانههای غربی قابل اعتماد نیست. اما افکار عمومی در ایران حتما فراموش نکردهاند که در دوران سکوت خبری محرمانگی مذاکرات از سوی مذاکرهکنندهگان هستهای ایران، همین رسانههای غربی بودند که اخبار مذاکرات را منتشر میکردند و ترجمه آن اخبار، منجر به اطلاعرسانی در داخل کشور میشد. غالب اخبار هم آخرسر، درست از آب درمیآمدند. همچنین افکار عمومی حتما بهخاطر دارند که اواخر مهرماه سال 1392 بود و تنها اندکزمانی از اولین دور مذاکرات ایران و شش کشور موسوم به 1+5 در دولت جدیدالتاسیس حسن روحانی میگذشت که پایگاه صهیونیستی موسوم به «دبکا» گزارشی را منتشر کرد که بنابر ادعای آن نشریه، 7 محور پیشنهادی ایران به 1+5 را دربرمیگرفت. بعدا معلوم شد که این 7 محور تا چه حد به واقعیات توافق هستهای نزدیک بودهاند. (جزئیات بیشتر) رسانههای غربی یقینا با ایران خصومت دارند اما ظاهرا در موضوع هستهای، سابقه بهتری از تیم اطلاعرسانی دولت یازدهم دارند. همین دو روز پیش، خبر انتقال آب سنگین ایران به عمان را ابتدا والاستریتژورنال منتشر کرد یا سازمان انرژی اتمی ایران؟ این خبر دیشب از سوی سازمان مزبور تائید شد.
منتقدین برجام و پیش از آن، توافق ژنو، بر این باور بودند که مخالفت نتانیاهو و تندروهای صهیونیست با روند توافق هستهای، ابزاری برای کسب امتیاز بیشتر است. برای توجیه این مساله، منتقدین از تئوری «پلیس خوب و بد» استفاده میکردند. این مطلب را اواخر سال 1392، «مئیر جاودانفر»، استاد دانشگاه هرتزلیای اسرائیل هم گفته بود: «در دولت اسرائیل این عقیده وجود دارد که بایستی در این مذاکرات با ایران دو جناح باشد. یک جناح با عنوان پلیس خوب که ملایم با آمریکا و ایران حرف میزند. این جناح متشکل از گروه 5+1 است ولی جناح دیگر که یعنی مثلا پلیسی خواهد بود که میخواهند ایران را بترسانند. یعنی اگر ایران با پلیس خوب کنار نیاید، این پلیس بد اسرائیل است که به ایران حمله خواهد کرد و در آن صورت است که دیگر هیچچیزی نمیتواند مانع از حمله این پلیس بد شود.»
منتقدین برجام مستمرا تاکید داشتند که اگرچه اختلافاتی واقعی در دوران آمریکا و بین دولت اوباما و اسرائیل وجود دارد، اما تمام این اختلافات در یک مسیر حرکت میکند و آن گرفتن امتیازات هرچه بیشتر از جمهوری اسلامی ایران است.
اکنون نه فقط نتانیاهو، که بسیاری از تندروهای مخالف توافق در آمریکا و عربستان نیز از دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب ایالات متحده میخواهند که زیر میز برجام نزند و آفتاب تابان دولت یازدهم را برنیفکند. «اوردی کیتری»، عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی که از مخالفین سرسخت توافق هستهای ایران و 1+5 بود، از این جمله است. «الیوت کوهن»، مقام اسبق وزارت خارجه آمریکا نیز که قبلاً تلاش برای فروپاشی نظام ایران را جایگزینی مناسب برای توافق هسته ای با ایران دانسته حالا میگوید: «اگر رئیسجمهور بخواهد این توافق را لغو کند، بله میتواند، اما یک رئیسجمهور متعارف به خاطر تمام انتظاراتی که متحدانمان از ما دارند این کار را انجام نمیدهد.» حتی شاهزاده ترکی الفیصل هم به ترامپ میگوید که برجام را باطل نکند.
اکنون اتهامزنندگان دیروز باید به سوالاتی پاسخ دهند: دقیقا چه کسی همنوا با اسرائیل بود؟ با آن شیوه استدلال ظالمانهای که علیه منتقدین بهکار رفت، آنهایی که امروز موافق ادامه برجام هستند، احیانا همنوا با نتانیاهو و ترکی الفیصل نیستند؟ راستی، از آن همه وعده بهبود اوضاع پس از برجام چه خبر؟
بر اساس گزارش فوق، یک مقام اسرائیلی به بلومبرگ گفت انتظار میرود نتانیاهو بدون پیشنهاد برای لغو «برجام» از ترامپ بخواهد رویکرد سختگیرانهتری علیه برنامه هستهای ایران اتخاذ کرده و تلاشهای هماهنگتری برای مهار سیاستهای تهران در منطقه راهاندازی کند. این در حالیست که شهریور ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب آمریکا که هنوز در رقابتهای انتخاباتی با هیلاری کلینتون بهسر میبرد، اظهار داشته بود: «اگر رئیسجمهور نشوم، برجام اسرائیل را نابود میکند.»
مقام مورد استناد «بلومبرگ» همچنین مدعی شده، چنین رویکردی احتمالاً وضع تحریمهای شدیدتر علیه برنامه موشکی ایران و تلاشهای بیشتری برای مقابله با سیاستهای ایران در سوریه را شامل خواهد شد.
اگر اندکی به عقب بازگردیم، در داخل ایران صحبتهای دیگری در خصوص برجام و رژیم صهیونیستی مطرح بود. همین مهر ماه گذشته، مجید انصاری، معاون رئیس دولت یازدهم اظهار داشت: هر روز وقتی به دکه روزنامه فروشی ها نگاه میکنیم چند روزنامه مینویسند «دولتتان تمام»، «مجلستان تمام»، برجامتان «هیچ» و ... . اینها را شبانه روز منافقین هم میگویند! چرا نادانسته بلندگوی رژیم صهیونیستی و رسانههای امپریالیستی و منافقین میشوند؟» وی به این ترتیب، منتقدین برجام را بلندگوی صهیونیستها خواند!
حسین موسویان، مذاکرهکننده اسبق هستهای و از تئوریسینهای خارجنشین برجام نیز، در یادداشتی در روزنامه هافینگتونپست، اسرائیل را برنده شکست برجام دانست. اردیبهشتماه 95، اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیسجمهور اسبق و از حامیان جدی دولت یازدهم، با بیان اینکه «اگر فهرست دستاوردهای برجام را دولت منتشر کند، مخالفان باید در جمع خانواده های به خاطر دروغهایی که در اظهار نظرها داشتند، شرمنده شوند»؛ اظهار داشت که صهیونیستها و حامیان آنان مخالف برجام هستند! وی تصریح کرد: «ما که نباید با آنها هم صدا شویم.» رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در مرداد ماه گذشته نیز نگاه مخالفان صاحب را نمونه روشن از کارشکنی و بهانهگیری دانست و گفت: «آنها ابایی نداشتند و ندارند که در مخالفت با توافقات هستهای با صهیونیستها هم نوا شوند.» وی پیشتر هم گفته بود: «جز رژیم صهیونیستی که توافق هستهای آمریکا و غرب با ایران را برای حیات سیاسی خود خطرناک میداند و میترسد، هیچکس از این توافق ناراحت نیست.»
اما مسعود پزشکیان، کسی که اکنون نایب رئیس مجلس شورای اسلامی است، در فروردینماه سال جاری اظهار داشت: «در انتخاباتی که گذشت مشاهده شد وقتی حامیان دولت یا اصلاح طلبان مسئلهای را عنوان میکردند فقط کافی بود این موضوع از سوی آمریکا نیز عنوان میشد تا منتقدان لب به اعتراض باز کنند که شما در راستای اهداف آمریکا حرکت میکنید؛ با این تفسیر آیا نمیتوان مدعی شد مخالفانی که امروز دم از توقف برجام و پاره شدن توافقنامه میزنند با آمریکا و اسرائیل که آنها نیز خواهان این موضوع هستند همسو شدهاند.»
روزنامه شرق در مرداد 95 و در شماره 2640 خود به نقل از یک کارشناس مدعی شد: «حملات فرصتطلبانه و کاسبکارانه به برجام از سوی برخی محافل و جریانهای شناختهشده خاص که اگر درد منافع ملی داشتند باید به اجرائیشدن برجام و مطالبهگری از طرفهای خارجی میپرداختند، همهوهمه در کندی برجام مؤثر بوده است. آنها آب به آسیاب همان کشورهای غربی، اسرائیل و عربستان میریزند که ازقضا آنها را دشمن میدانند!»
اردیبهشت 95، محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت، اظهار داشت: «قصد تخریب و توهین به کسانی که در برجام ایجاد تشکیک میکنند را ندارم، اما این افراد در همان صفی قرار گرفتند که تندروهای آمریکا و اسرائیل ایستادهاند و با همان نگاه به برجام نگاه میکنند.» از آنجا که نوبخت سخنگوی رسمی دولت است، بنابراین همخطی منتقدین برجام با تندروهای آمریکایی و اسرائیلی را باید موضع رسمی دولت یازدهم دانست.
از این دست سوابق کم نیستند. موافقان توافق هسته ای وین در داخل کشور برای بسیج افکار عمومی پشت این توافق، تبلیغات گستردهای را آغاز کرده بودند که البته هرچه میگذرد، آن تبلیغات به قول «جان مرشایمر» استاد روابط بینالملل دانشگاه شیکاگو، بیشتر Backfire میکنند و تبلیغکنندگان را در موضع ضعف قرار میدهند.
تبلیغات مزبور تا جایی پیش رفت که حتی حل مشکلی نظیر «آب خوردن» به توافق هستهای ربط داده شد. این طیف گسترده از تبلیغات ناروا در خصوص نتایج برجام، اکنون نوعی از سرخوردگی را نسبت به آن جامعه ایجاد کرده است که مسئولین دولتی دارای دسترسیهای ویژه بهنظرسنجیهای خاص، خود بهتر معنای این سرخوردگی را درک میکنند، حتی اگر در ملاءعام انکار کنند.
از سوی دیگر، منفوریت اسرائیل در افکار عمومی ایران باعث شده بود حامیان سینهچاک توافق ژنو و سپس توافق وین، مخالفت کابینه رژیم صهیونیستی با توافق هستهای و انتقادات به این توافق در داخل ایران را یکسان جلوه داده و بهنوعی دست به فرار به جلو در افکار عمومی بزنند. اکنون خبری که بلومبرگ منتشر کرده است، نشان میدهد واقعیت بهگونهای دیگر بوده است. البته اصحاب دولت یازدهم میتوانند بار دیگر مدعی شوند که اخبار رسانههای غربی قابل اعتماد نیست. اما افکار عمومی در ایران حتما فراموش نکردهاند که در دوران سکوت خبری محرمانگی مذاکرات از سوی مذاکرهکنندهگان هستهای ایران، همین رسانههای غربی بودند که اخبار مذاکرات را منتشر میکردند و ترجمه آن اخبار، منجر به اطلاعرسانی در داخل کشور میشد. غالب اخبار هم آخرسر، درست از آب درمیآمدند. همچنین افکار عمومی حتما بهخاطر دارند که اواخر مهرماه سال 1392 بود و تنها اندکزمانی از اولین دور مذاکرات ایران و شش کشور موسوم به 1+5 در دولت جدیدالتاسیس حسن روحانی میگذشت که پایگاه صهیونیستی موسوم به «دبکا» گزارشی را منتشر کرد که بنابر ادعای آن نشریه، 7 محور پیشنهادی ایران به 1+5 را دربرمیگرفت. بعدا معلوم شد که این 7 محور تا چه حد به واقعیات توافق هستهای نزدیک بودهاند. (جزئیات بیشتر) رسانههای غربی یقینا با ایران خصومت دارند اما ظاهرا در موضوع هستهای، سابقه بهتری از تیم اطلاعرسانی دولت یازدهم دارند. همین دو روز پیش، خبر انتقال آب سنگین ایران به عمان را ابتدا والاستریتژورنال منتشر کرد یا سازمان انرژی اتمی ایران؟ این خبر دیشب از سوی سازمان مزبور تائید شد.
منتقدین برجام و پیش از آن، توافق ژنو، بر این باور بودند که مخالفت نتانیاهو و تندروهای صهیونیست با روند توافق هستهای، ابزاری برای کسب امتیاز بیشتر است. برای توجیه این مساله، منتقدین از تئوری «پلیس خوب و بد» استفاده میکردند. این مطلب را اواخر سال 1392، «مئیر جاودانفر»، استاد دانشگاه هرتزلیای اسرائیل هم گفته بود: «در دولت اسرائیل این عقیده وجود دارد که بایستی در این مذاکرات با ایران دو جناح باشد. یک جناح با عنوان پلیس خوب که ملایم با آمریکا و ایران حرف میزند. این جناح متشکل از گروه 5+1 است ولی جناح دیگر که یعنی مثلا پلیسی خواهد بود که میخواهند ایران را بترسانند. یعنی اگر ایران با پلیس خوب کنار نیاید، این پلیس بد اسرائیل است که به ایران حمله خواهد کرد و در آن صورت است که دیگر هیچچیزی نمیتواند مانع از حمله این پلیس بد شود.»
منتقدین برجام مستمرا تاکید داشتند که اگرچه اختلافاتی واقعی در دوران آمریکا و بین دولت اوباما و اسرائیل وجود دارد، اما تمام این اختلافات در یک مسیر حرکت میکند و آن گرفتن امتیازات هرچه بیشتر از جمهوری اسلامی ایران است.
اکنون نه فقط نتانیاهو، که بسیاری از تندروهای مخالف توافق در آمریکا و عربستان نیز از دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب ایالات متحده میخواهند که زیر میز برجام نزند و آفتاب تابان دولت یازدهم را برنیفکند. «اوردی کیتری»، عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی که از مخالفین سرسخت توافق هستهای ایران و 1+5 بود، از این جمله است. «الیوت کوهن»، مقام اسبق وزارت خارجه آمریکا نیز که قبلاً تلاش برای فروپاشی نظام ایران را جایگزینی مناسب برای توافق هسته ای با ایران دانسته حالا میگوید: «اگر رئیسجمهور بخواهد این توافق را لغو کند، بله میتواند، اما یک رئیسجمهور متعارف به خاطر تمام انتظاراتی که متحدانمان از ما دارند این کار را انجام نمیدهد.» حتی شاهزاده ترکی الفیصل هم به ترامپ میگوید که برجام را باطل نکند.
اکنون اتهامزنندگان دیروز باید به سوالاتی پاسخ دهند: دقیقا چه کسی همنوا با اسرائیل بود؟ با آن شیوه استدلال ظالمانهای که علیه منتقدین بهکار رفت، آنهایی که امروز موافق ادامه برجام هستند، احیانا همنوا با نتانیاهو و ترکی الفیصل نیستند؟ راستی، از آن همه وعده بهبود اوضاع پس از برجام چه خبر؟