سرویس اقتصاد مشرق - توافق هستهای برجام در تیرماه سال ۱۳۹۴ به امضا رسید و اجرای آن از دیماه همان سال شروع شد. بنابراین مقایسه روند واردات کالای کشورها به ایران در سال جاری نسبت به ارقام سال ۱۳۹۴، میتواند محک خوبی برای ارزیابی آثار برجام بر تجارت خارجی کشور باشد.
بر اساس آمار تجارت خارجی کشور، واردات کالا از آلمان در ۵ ماه اول سال ۹۶ نسبت به مدت مشابه سال ۹۵ بالغ بر ۱۰.۳ درصد و نسبت به مدت مشابه سال ۹۴ یعنی زمانی که هنوز برجام اجرا نشده بود، ۴۶.۴ درصد رشد پیدا کرده است.
ایتالیا نیز از برجام بهره چشمگیری برده به طوری که واردات کالای ایران از ایتالیا در ۵ ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۱.۸ درصد و نسبت به مدت مشابه سال ۹۴ و قبل از برجام ۴۲.۳ درصد بیشتر شده است.
هلندیها هم از برجام برای صادرات کالا به ایران استفاده کرده و در ۵ ماه اول امسال صادرات به ایران را نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۲.۱ درصد و نسبت به مدت مشابه سال ۹۴ بالغ بر ۷۸.۳ درصد افزایش دادهاند.
اما فرانسویها سود بیشتری از برجام بردهاند به طوری که واردات کالاهای فرانسوی از جانب ایران در ۵ ماه اول امسال نسبت به مدت مشابه سال ۹۵ بالغ بر ۲۴.۶ درصد و نسبت به مدت مشابه سال ۹۴ یعنی دوران قبل از برجام ۱۰۷.۳ درصد رشد پیدا کرده است.
این آمار گویای آن است که فرانسه توانسته صادرات کالا به ایران پس از برجام را بیش از ۲ برابر افزایش دهد.
جالب آن که انگلیسیها زرنگتر از فرانسویها بودهاند و صادرات کالا به ایران را در دوران پسابرجام رشد خارقالعادهای دادهاند. بر اساس آمار تجارت خارجی، واردات کالای ایران از انگلستان در ۵ ماه اول امسال ۱۸۲ درصد بیشتر از رقم مشابه سال ۹۵ و ۱۶۳.۴ درصد بیشتر از رقم مشابه سال ۹۴ بوده است. بر این اساس میتوان گفت انگلیسیها پس از برجام صادرات کالا به ایران را تقریبا ۳ برابر کردهاند.
پس از انتشار این گزارش، مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت صنعت،معدن و تجارت جوابیه ای در این خصوص ارسال کرد که در ادامه مشاهده میفرمایید:
مدیر محترم سایت مشرق
باسلام
احتراما ، بدنبال انتشار خبری درتاریخ 26/6/96 با عنوان"افزایش بیسابقه واردات کالا از کشورهای اروپایی پس از برجام/واردات از فرانسه 2 برابر و انگلیس 3 برابر شد"توضیحات ذیل به منظور تنویر افکار عمومی ارسال میشود .
مقتضی است براساس قانون نسبت به درج آن اقدام نمائید .
در پی انتشار گزارش تحلیلی در آن سایت خبری با عنوان " افزایش بیسابقه واردات کالا از کشورهای اروپایی پس از برجام/ واردات از فرانسه ۲ برابر و از انگلیس ۳ برابر شد " ، که به مقایسه روند واردات کالای کشورها به ایران در سال جاری نسبت به ارقام سال 1394 پرداخته و آن را محکخوب برای ارزیابی آثار برجام بر تجارتخارجی عنوان کرده ، مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت صنعت،معدن و تجارت ، توضیحات ذیل را به منظور آگاهی و تنویر افکار عمومی ضروری میداند:
تحلیل وارداتی از فرانسه
پس از آلمان ، فرانسه دومین صادرکننده بزرگ اروپا و در عین حال از کشورهای مهم صادرکننده ماشینآلات صنعتی و ابزارهای فنی و کالاهای فنی و کالاهای تکنولوژیک میباشد و در صادرات بسیاری از کالاهای مصرفی و مواد اولیه با کیفیت بالا به کشورهای در حال توسعه سابقه طولانی دارد . در بخش صنعت فرانسه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خودرو ، صنایع هوایی ، ریلی ، آریشی و بهداشتی و کالاهای لوکس است . با این وجود براساس آخرین آمار مرکز تجارت بین الملل ، ایران با سهم دو دهم درصد جایگاه 59 را در فهرست کشورهای واردکننده از فرانسه دارا میباشد و رتبه صادراتی ایران به فرانسه نیز با سهم سه دهم درصد ،در جایگاه 45 قرار دارد .
کل واردات ایران از فرانسه در پنج ماهه سال جاری 498 میلیون دلار است که در مقایسه با مدت مشابه از افزایش 24 درصدی برخوردار بوده است که اگر تعداد هیاتهای مبادله شده و قراردادها و یادداشت تفاهمهای امضا شده با شرکتهای مختلف ایرانی از جمله ایدرو ، ایمیدرو ، سازمنان زمین شناسی و غیره با طرفهای فرانسوی را در نظر بگیریم این میزان واردت نباید جای سوال باشد . چنانچه بررسی حجم صادرات به کشورهای فرانسه در پنج ماهه سال 1396 به میزان 20 میلیون دلار بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال 1395 گویای این واقعیت است که در مجموع 11 میلیون دلار به حجم صادرات به این کشور اروپایی افزوده شده است .
از سوی دیگر همکاری شرکتهای فرانسوی با شرکتهای ایرانی از جمله سایپا جهت مدرنسازی خودروهای فعلی ، ارتقا کیفیت ، افزایش ایمنی خودروها و تولید سه مدل خودرو جدید در ایران خودرو می تواند علتی برای افزایش واردات قطعات در مراحل اولیه قراردادها باشد . چنانکه با تحلیل آمار واردات پنج ماهه سال جاری در مقایسه با سال گذشته از فرانسه می توان واردات 253 میلیون دلار ( از کل 498 میلیون دلار واردات ) انواع قطعات خودرو اشاره کرد که نشانگر اراده خودروسازان برای افزایش کیفیت کالاهای تولیدی می باشد .
تحلیل وارداتی از انگلیس
براساس آمار جمهوری اسلامی ایران واردات از کشور انگلستان طی سالهای 1390 الی 1396 از فراز و نشیب برخوردار بوده به نحوی که حجم واردات ایران در سال 1390 به ارزش 151 میلیون دلار با روندی صعودی به 941 میلیون دلار افزایش پیدا کرد اما از سال 1392 لغایت پایان سال 1395 از روندی همواره نزولی برخودار بوده است به نحوی که میزان واردات در سال 1395 به کمترین میزان خود به ارزش 367 میلیون دلار رسیده است .این روند در 5 ماهه ابتدای سال جاری به ارزش 440 میلیون دلار رسیده که در مقایسه با سال گذشته از رشدی به میزان 183 درصدی از نظر ازرش رسیده است .
با مقایسه آمار فوق و بررسی مهمترین اقلام وارداتی طی این مدت و سال گذشته مشاهده می شود مهمترین این اقلام وارداتی از کشور انگلستان به اقلام و نهادههای کشاورزی از جمله ذرت دامی به ارزش 128 مییون دلار ( با رشد 206%) ،کنجاله و سایر آخالهای جامد به ارزش 101 مییون دلار ( با رشد 240%) ، نیشکر به ارزش 83مییون دلار ( با رشد 29%) و جو به ارزش 13 میلیون دلار ( با رشد 100%) به علت عدم واردات این محصول در سال گذشته به عنوان 5 رکن اساسی تشکیل دهنده سبد واردات نیز عمدتا به تامین نیازمندیهای حوزه کشاورزی اختصاص داشته است .
از آنجایی که هر ساله بخشی از حجم واردات کشور در حوزه کشاورزی به ویژه نهادههای کشاورزی و خوراک دام اختصاص دارد ، طبعا برای ارزیابی دلایل کاهش و یا افزایش این محصولات در کشورهای مختلف می بایستی تحت قالب یک تحلیل مستقل انجام پذیرد . به معنی دیگر می تواند حجم واردات این محصولات طی دورههای مورد ارزیابی ثابت باشد . اما منابع تامین کنده آن حسب ضرورتهای کیفی و کمی ، رقابتی و قیمتی از یک کشور به کشور دیگر تغییر پیدا کند .